Wanneer is een stichting of vereniging belastingplichtig?

Publicatiedatum 21-07-2026 | Laatste update 21-09-2026

Een stichting of vereniging is volgens de wet belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting voor zover zij een onderneming drijft. De voorwaarden van een onderneming zijn uitgewerkt in de rechtspraak. De informatie hierover vind je onder het kopje 'Wanneer drijft een stichting of vereniging een onderneming?'.

Het woord 'indien' geeft aan dat een stichting of vereniging alleen belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting kan zijn als deze een onderneming drijft. De voorwaarden van een onderneming zijn uitgewerkt in de rechtspraak. De informatie hierover vind je onder het kopje 'Wanneer drijft een stichting of vereniging een onderneming?'.

De woorden 'voor zover' betekenen dat de stichting of vereniging alleen belastingplichtig is voor activiteiten die voldoen aan de voorwaarden van een onderneming. Dit wordt verder uitgelegd onder het kopje 'Voor zover de stichting of vereniging een onderneming drijft'.

Of de activiteiten van de stichting of vereniging voldoen aan de voorwaarden van een onderneming hangt altijd af van de specifieke situatie van elke stichting of vereniging. Het is daarom niet altijd makkelijk om vast te stellen of de stichting of vereniging een onderneming drijft.

In de volgende situaties kan een stichting of vereniging bijvoorbeeld een onderneming drijven:

• Een vereniging voor fysiotherapeuten organiseert jaarlijks een congres voor leden en niet-leden en vraagt daar entree voor.
• Een automobielvereniging verkoopt tijdens openbare demonstraties sleutelhangers of posters met het logo van de auto (merchandising).
• Een stichting organiseert een jazzfestival en vraagt daar entree voor.
• Een buurtvereniging organiseert een rommelmarkt en vraagt daar entree voor.
• Een stichting organiseert een openbare feestavond waar hapjes en drankjes verkocht worden.

Een onderneming drijven betekent niet altijd aangifte doen

Soms drijft een stichting of vereniging een onderneming maar hoeft zij toch geen aangifte vennootschapsbelasting te doen. Bijvoorbeeld als er een vrijstelling geldt en de stichting of vereniging niet is uitgenodigd om aangifte te doen. Kijk daarom altijd goed of de stichting of vereniging voldoet aan de voorwaarden voor een vrijstelling.

Wanneer drijft een stichting of vereniging een onderneming?

Als bestuurder - of ander persoon die zich inzet voor een stichting of vereniging - denk je bij het begrip 'onderneming' waarschijnlijk niet snel aan de activiteiten van een stichting of vereniging. Toch kan het zijn dat ook een stichting of vereniging met haar activiteiten voldoet aan de voorwaarden van een 'onderneming'.

Of de activiteiten van de stichting of vereniging voldoen aan de voorwaarden van een onderneming hangt altijd af van de feiten en omstandigheden. Het gaat daarbij om de samenhang tussen deze feiten en omstandigheden.

De volgende feiten en omstandigheden zijn in elk geval niet belangrijk bij de beoordeling of sprake is van een onderneming:

• De stichting of vereniging heeft volgens de statuten een ideëel doel, bijvoorbeeld het steunen van een goed doel of het onderhouden van cultureel erfgoed.
• De activiteiten van de stichting of vereniging worden uitgevoerd door vrijwilligers.
• Volgens de statuten heeft de stichting of vereniging niet het doel om winst te maken of is er zelfs sprake van een winstverbod.
• De stichting of vereniging gebruikt het overschot (fiscale winst) om haar doelen waar te maken. Bijvoorbeeld om te doneren aan een goed doel of voor het organiseren van ledenactiviteiten.

Welke feiten en omstandigheden zijn dan wél relevant? Dat verschilt van geval tot geval. Volgens de rechtspraak zijn er 3 voorwaarden voor een onderneming.

Als de activiteit van een stichting of vereniging aan alle 3 de voorwaarden voldoet, dan drijft zij met deze activiteit een onderneming. Wordt maar aan 1 of 2 voorwaarden voldaan? Dan drijft de stichting of vereniging géén onderneming.

Welke activiteit is géén onderneming?

Niet alle activiteiten van een stichting of vereniging vormen een onderneming. Hieronder staat een aantal voorbeelden waarin geen sprake is van een onderneming:

Werven van donaties (giften)

Donaties zijn betalingen uit vrijgevigheid waarbij de gever zelf de hoogte van het bedrag bepaalt en er niets voor terugkrijgt. Donaties worden bij een stichting of vereniging niet belast met vennootschapsbelasting.

Passief vermogensbeheer

Voorbeelden van passief vermogensbeheer zijn:

• het houden van een effectenportefeuille (beleggingen) en het aanhouden van een banksaldo. De inkomsten hiervan zoals dividend en rente worden daarom niet belast met vennootschapsbelasting.
• de verhuur van onroerend goed (gebouwen en grond) zonder aanvullende diensten, zoals bijvoorbeeld schoonmaak en horeca. Een stichting die opgericht is voor het beheer van een dorpshuis drijft geen onderneming als zij alleen een gebouw verhuurt en daarbij zorgt voor het normale onderhoud (bijvoorbeeld het repareren van de dakgoot). De huuropbrengst wordt dan niet belast met vennootschapsbelasting.

Voor zover de stichting of vereniging een onderneming drijft

Zoals eerder werd gezegd, is een stichting of vereniging belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting als en voor zover zij een onderneming drijft. Wat betekenen de woorden 'voor zover'? Dit betekent dat een stichting of vereniging alleen belastingplichtig is voor haar ondernemingsactiviteiten. Het gevolg hiervan is dat voor elke aparte activiteit van de stichting of vereniging moet worden beoordeeld of deze voldoet aan de voorwaarden voor een onderneming.

Het kan zijn dat de stichting of vereniging met 1 activiteit wél een onderneming drijft en met de andere activiteit(en) niet. Zij is dan alleen voor de ondernemingsactiviteit belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting en niet voor de andere activiteit(en). Dit wordt ook wel 'beperkte belastingplicht' genoemd.

Waarom is het maken van een verschil tussen ondernemingsactiviteiten en niet-ondernemingsactiviteiten belangrijk?

• aftrek van kosten
  Bij het berekenen van het fiscale resultaat (winst of verlies) van de ondernemingsactiviteit trek je alleen de kosten af van de ondernemingsactiviteit. De stichting of vereniging is namelijk alleen belastingplichtig voor die activiteit. Je doet geen aangifte voor de niet-ondernemingsactiviteit.
• vrijstelling
  De hoogte van het overschot (fiscale winst) dat wordt behaald met alleen de ondernemingsactiviteit, bepaalt of de stichting of vereniging wel of niet is vrijgesteld van vennootschapsbelasting. Dus hoeveel winst de stichting of vereniging maakt met de ondernemingsactiviteit bepaalt of de stichting of vereniging voldoet aan de voorwaarden van een vrijstelling.
• aangifte
  Als de stichting of vereniging aangifte vennootschapsbelasting moet doen, dan doet zij alleen aangifte voor de ondernemingsactiviteit. Zo hoeft de stichting of vereniging alleen vennootschapsbelasting te betalen over het overschot (fiscale winst) van de ondernemingsactiviteit. Een resultaat van een niet-ondernemingsactiviteit neem je niet op in de aangifte vennootschapsbelasting.

Je rekent de niet-ondernemingsactiviteiten dus niet mee. Ze gaan niet op de aangifte, je kan er geen kosten van aftrekken en ze tellen niet mee bij het berekenen of je een vrijstelling mag krijgen.

Voorbeeld

Stichting Vrienden van de Afrikaanse Neushoorn heeft als doel de bescherming van de Afrikaanse neushoorn. De stichting werft donaties en zet vrijwilligers in bij projecten die de neushoorn helpen te beschermen. Om oog in oog te kunnen staan met de Afrikaanse neushoorn, organiseert de stichting ook regelmatig groepsreizen naar Afrika. Het overschot dat de stichting behaalt met het organiseren van deze reizen, gebruikt zij om de kosten van de projecten ter bescherming van de neushoorn te dekken.

Wat voor een activiteit is het?

• Het werven van donaties en bijdragen aan projecten voldoen niet aan de voorwaarden van een onderneming. Dit zijn niet-ondernemingsactiviteiten. De donaties worden daarom niet belast met vennootschapsbelasting.
• Het regelmatig verzorgen van groepsreizen voldoet wél aan de voorwaarden van een onderneming. Dit is een ondernemingsactiviteit.

Belastingplicht

De stichting is alléén belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting voor de ondernemingsactiviteit (het organiseren van groepsreizen).

Vrijstelling

Is de stichting niet vrijgesteld van vennootschapsbelasting? Dan doet zij alleen aangifte voor de ondernemingsactiviteit (het organiseren van groepsreizen). De stichting betaalt alleen vennootschapsbelasting over het overschot (fiscale winst).

Aftrek van kosten

Bij het berekenen van het overschot dat de stichting heeft behaald met het verzorgen van groepsreizen (ondernemingsactiviteit), mogen de uitgaven van de beschermingsprojecten (niet-ondernemingsactiviteit) niet als kosten in aftrek worden gebracht. Deze worden namelijk niet aangemerkt als kosten van de onderneming.

Dezelfde aangifteregels voor algemeen nut beogende instelling (ANBI)

Ook een stichting of vereniging met een ANBI-status kan belastingplichtig zijn en moet dan aangifte doen voor de vennootschapsbelasting. Bij het beoordelen of de stichting of vereniging een onderneming drijft, wordt niet gekeken of zij een ANBI-status heeft. Voor een stichting of vereniging met ANBI-status gelden dus dezelfde regels als voor een stichting of vereniging zonder deze status.  

Speciale regelingen voor belastingplichtige ANBI’s

Drijft de stichting of vereniging met ANBI-status een onderneming en moet zij aangifte doen? Dan zijn er speciale regelingen zoals bijvoorbeeld:

• aftrek fictieve personeelskosten (vrijwilligers)
• aftrek kenbaar fondsenwervende activiteiten.

Met deze regelingen kan een stichting of vereniging met ANBI-status misschien extra kosten aftrekken. Hoe meer kosten zij in de aangifte kan aftrekken, hoe lager de fiscale winst. De stichting of vereniging met ANBI-status betaalt daardoor minder vennootschapsbelasting. Mogelijk geldt zelfs de vrijstelling vanwege de hoogte van de fiscale winst.

Twijfel je?

Twijfel je of de stichting of vereniging met haar activiteit(en) een onderneming drijft en of je namens de stichting of vereniging aangifte vennootschapsbelasting moet doen? Dan kun je het volgende doen:

• de activiteiten en inkomsten laten beoordelen door een fiscaal dienstverlener (belastingadviseur)
• de check voor stichtingen en verenigingen invullen
  Deze check is een handig hulpmiddel om te controleren of het nodig is om een herbeoordeling van de belastingplicht aan te vragen. Bij een (her)beoordeling wordt ook de vennootschapsbelasting beoordeeld.
• een verzoek om vooroverleg indienen bij een belastingkantoor
  Op de pagina 'Specifieke situatie' lees je hoe je dat doet en waar het verzoek aan moet voldoen.